Pokiten en emon chon afalafal, ka silei ussun malo lap seni lape ngeni aramas. Fan ekkoch, ina ren ar chuuri emon, eni pwal mwo nge mwot won ewe pet, atun ra arap ngeni sopwoloon manauer; lon ekkoch, epwe tongeni ren ar fori ewe angangen achechem, me apilukuluk pwe epwe alisi attongeer kewe mi letipeta ar repwe kuna och aururu.
Nge ika pwe ka angang ngeni ekkena napanap fan chommong usun chok ngang, mano ew mettoch ese tongeni siwin minne kich meinisin sipwe kuna non manauach —me esap chok pwisin ach. A kon non ewe manoun chiechian me famini. A weires fan ekkoch non ekkena sokkun napanap ach sipwe sinei chok met sipwe fori. Ia sipwe feilo ie seni ikei?
Ua ekieki usun ew poraus ua rongorong semei we a aporausa usun manon inan we chinnap, fitu chok ier me mwen ai upwe uputiw. A tou seni ei manau non ewe Ranin Samon. A fiti ekkewe mwich non ena Raninfel nesosor, ina mwo ika ese mefi och. Nupwen a annut non ena pwinin ren an epwe annut, ufan kewe ra fen nimenimoch pwe epwe niwinsefan pwe epwe niwin non ena pwinin. Nge ese mwo wor an tufichin fiti ena mwich. Non ena pwinin, chienei kewe ra feito pwe repwe kokori me achocho ne aururu. Emon mi sinei i a fori ewe osukosuk: “ewer, a manau tori an mano.”
Non ewe fonufan, kopwe tongeni apasa, iwe...ewer. No translation. Ena a ussun ita eu kapasen awewe. A enlet ngenikich meinisin, ika met?
Itá ina? Lape ngeni aramas rese fókkun manaw. Lape ngenikich sia fókkun uren met sipwe féri pwe sise kan chék chéúfetál le féri. Sise wesewesen manau ikenai fan iten ikenai.
Ka kúna pwe ina eú mettóch ach sipwe akkóta fán iten mwachkkan. A fokkun sokkolo och mettoch ach sipwe manau lon ei fansoun. Kich meinisin sia silei lamoten ach sipwe nennengeni mwach, nge a fokkun efeiengaw ach sipwe féri ena atun sia tunaló ewe fansoun ikenái. Jises a öüröürakich usun ena lon ewe Afalafal woon ewe Chuuk. Iei mine ousap öürek o apasa, “Meta sipwe mongö?’ ika ‘Meta sipwe ünümi?’ ika ‘Meta sipwe üföüf?” Pun ekewe chon lükün Israel ra kütta ekei mettoch meinisin, nge Sememi lon läng a silei pwe a lamot ngenikemi ekei mettoch meinisin. Nge oupwe akkomw kütta Mwün Kot me an pwüng, iwe, Kot epwe ngenikemi ekei mettoch meinisin. Iei mine ousap öüreki usun lesor, pun lesor epwe püsin öüreki usun. A naf ngeni ewe rän pwisin an osukosuk. (Mattu 6:31-34)
Ekkewe chon rong mi fokkun ngau rese kan manau ikenai. Ra kan manaueni manauer lesor. Ina popun, rese kan tori wesewesen manauer. Chommong leich sia ina ussun.
Ei sokkun manau a wato chommong riaffou. Ewe chienach aua ekiekin churi a mano me mwen am aupwe tongeni tori pwe aupwe churi. Aua ekiekin apasa och mettoch mi kirekiroch ngeni emon aua ekieki pwe mi fich ngeni, nge ra mwokut me mwen am aupwe tori. Ause mwo kuna ena fansoun mi fich ne etiwa chon oruch kewe ngeni mwichefen fitikem pwe aupwe kaeo usun Jises.
Ua ekieki pwe sia fetan won fonu sia sinei nupwen ka anneani ei. Sia kuna. Ewe kapas eis: met sipwe fori ren?
Pölüwan a nom lon letipach emön me emön. Esap ina eu mettoch sise tongeni weweiti, nge eu mettoch sipwe filata pwe sipwe fori. Esap weween pwe a mecheres. A lamot epwe siwil napanapen ekiek, nge epwe atoto feioch mi amwarar. Safei sise mwo kuna epwe nom rech.
Sipwe ukutiw ne mut ngeni ewe fansoun mwach epwe absorb ikenai. A naf ngeni ewe rän pwisin an osukosuk. Mei wor ekkoch angang mi nom rech iteiten ran. Eli ussun ita nge ir mettoch mi kukkun ika sipwe alollo ngeni minne sia ekiekin fori, nge minne sia ekiekin fori a kan longolong won ifa ussun sia tumunuochu ekkena mettoch. Kot a kutta och mettoch senikich iteiten ran. A kori kich ach sipwe asoresini ewe mi murinno seni meinisin pwe epwe eu asor mi manau ngeni i (Rom 12:1). A mecheres ai upwe ereni Kot met ua ekiekin fori nupwen ua fori ai pisek, nge Kot a mochen ewe angang ua tongeni ngeni i ikenai. Ika use fori nupwen ewe tufich a feito, ekkewe tufich pwe usapw chiwen tori. Mei wor aramas non ach ei fonufan mi namwot repwe uwei ngeni Jises. Ren ar repwe kúna i, mi lamot upwe féri pwe epwe tufich. Iwe mut ngeniei upwe chok achocho ne fori met Kot epwe mochen upwe fori ikenai.
Ese namwot sipwe kutta ekkoch angang mi nap sipwe tongeni fori non ekkoch towaw mwach. En me ngang sisapw chiwen wor ach osupwang non an ewe Samon angang nap seni ikenai. Mei tufich pwe ewe angang ka tongeni fori ikenai epwe anisi fefeita ikewe ika esap ina epwe wor feiengau.
Non an kapas “Mi wor ai tan,” Dr. Non porausan, ina ew koko ren pungun finata non sopai. Nge ewe ekiek mi nom fan —pwe “Iei esap fansoun ach sisap auseling are tipemwaramwar. Iei eu fansoun ach sipwe fori mettoch mi pochokkul me murinno” —epwe kku letipach chon Kraist lon meinisin kinikinin ach fetal, akkaewin lupwen sia nengeni ewe fonufan mi pwellifeilikich me ach kewe tufich mi pout senikich me ekkewe mettoch sia akkomwa lon letipach. Mi tufich pwe ewe mwichefenin ewe Samon esapw chiwen osupwang ngonuk nap seni iei.
Sisapw witiwit ne fori met mi namwot epwe fis iei. Met sia ekiekin awora, sipwe awora iei. Met sia ekiekin fori, sipwe fori iei.
Afalafal: Pwata Sia Fiu .
Non ei pwinin, non ach kaeo ren ewe Testamen Sofo, sia tori ewe puken James, me James a uren chommong mettoch mi och pwe ua kuna pwe mi weires ai upwe aukuuku ai kaeo ngeni ew chok itelap. Ua tongeni mecheresin afalafala 20 sokkopaten afalafal seni ewe puken Jemes pun Jemes a chok apasa pwe sipwe fori ach luku, esap chok ach sipwe ereni aramas pwe ka luku pwe Jises ewe Kraist, nge kopwe pwarata pwe ka luku i ren om manaueni manauom ussun chok Jises.
Non ewe soponon, ua finata ai upwe awora ekis fansoun ren ew kinikin ikewe James a kapas usun ew mettoch ua ekieki pwe kich meinisin sia tongeni riri ngeni pokiten a kapas usun fussing me fiu.
Ika ka watteta ren pwium kewe, ai ekiek pwe neman ka fen kuna chommong sokkun osukosuk ren maun .
Iwe ina, ua tongeni aucheani porausen ewe in mi namwot epwe atai ew anini nefinen ruemon pwipwi. Iwe ewe kukkun a kapas eis me ren inan we, “Io a poputani ei fiu?” Iwe a apasa, “A poputa nupwen a toriei sefan.”
Fiu ese kan ew mettoch mi och, ika pwe pwipwi me fefin ra fiu, ika mwan me fefin ra fiu, ika fonu ra fiu,. Nge maun a fokkun metek nupwen a fis nefinen noun Kot kewe.
Nupwen ka anneani ewe puken James, ka angei ewe memef pwe a wor watten fitikoko me fiu a fis non ei mwichefen.
Jemes a apasa lon ewe aewin sopwun pwe “emon me emon epwe muttir auseling, mang le kapas, mang le song, pun an aramas song esap efisata pwungun Kot.” (Jemes 1:26). Lon sopwun 3, Jemes a kapas ussun ekkewe chon Kraist mi mwareiti Kot ren tong me anumamaua aramas ren ena chok tong.
A kapas non sopun 4 usun ekkewe ra “kapas mi ngaw ngeni emon pwir” me “apungu pwir.” (Jemes 4:11). Non sopwun 5, epwe ouroura ir usun “ngunungunungaw fengen” (Jemes 5:9).
Iwe, ina, ka angei ewe memef pwe iei ew mwichefen ikewe aramas ra wor ar osukosuk. Nge ese mwaal esap ina chok ewe mwichefel a fori. Ewe mwichefelin Korint a kinikinfesen lon ekkewe kinikin me a watte maun lon ena mwichefel. Non ewe mwichefenin Filipai, Paul a kori ruemon fefin ren iten ir mi osukosuk ren ar repwe chiechioch fengen. Paul a apasa pwe ekkewe chon Kraist non Kalesia ra “fiufengen me anifengeniir” ( Kalesia 5:15 ). Iwe ai ekiek pwe chommong me neimi oua fen kuna ren mesemi met wewen an emon epwe nom non ew mwichefen ikewe a wor fussing me fiu a fis ie.
Nge, me mwen ach sipwe kuna met James a apasa usun ifa usun sipwe atawei ei osukosuk non ewe mwichefen, sipwe nengeni ew porousen unusen ewe puken James iwe mwirin upwe niwin sefan pwe upwe nengeni met James a apasa won ei itelap.
Poputa seni sopwun 3, wokisin 13, Jemes a apasa, .
“Iö leimi mi tipachem o weweöch, epwe pwäri an föför mi tipetekison o tipetekison ren an föför mürina, nge are mi wor ämi lolowo o mocheniaiti pwisin ämi lon letipemi, ousap lamalamtekia o chofona ngeni ewe let. osukosuk me meinisin foffor mi ngau.
“Nge ewe tipatchem seni lang a akkom limelimoch, mwirin a kinamwe, mosonoson, tipemecheres, ur ren umoumoch me uwa mi murinno, ese lifilifil aramas o wenechar, iwe, ekkewe chon afisata kinamwe ra amorafeili pung lon kinamwe.” (Jemes 3:13-18)
A ffat pwe a wor ekkoch chon Kraist lon ei lamalam mi lamalam tekia pokiten ir aramas mi fokkun tipatchem. Iwe, a pwal pwä pwe ekkena chon Kraist ra efisi osukosuk lon ewe mwichefel, ra tipeppos le eäni pwisin ar napanap lap seni ar repwe kütta feiöchün unusen inisir. Iwe ina popun Jemes a apasa, “Oupwe ekieki pwe oua tipachem, nge ika oua tipachem, ina ewe sokkun tipachem mi mwaal.” Pokiten an Kot tipachem ese efisata song, song are mochen pwisin angei. Iwe, an Kot tipatchem ese fokkun efisata anini; nge a emmwen ngeni kinamwe.
Nge Jemes a mak ngeni eü mwichen Chon Kraist rese kinamwefengen. Pwungun pwe, a fokkun sokkolo ena. A wor chommong maun, chommong anini ra fis.
Iwe ina, James a apasa non sopwun 4, “Met a efisata anini me anini nefinemi? Esap iei usun, pwe ami mochenia a maun non ami? Oua mochenia, nge ouse angei, iwe oua nieno aramas, oua mocheniaiti nge ouse tongeni angei, iwe oua fiu o anini.
“Ousap tingor, pun ousap tingor, oua tingor, nge ousap angei, pun oua tingor mi mwaal, o oupwe aea ngeni ami mochenia-ingau, ami chon lisowu, ousap silei pwe ami chiechi ngeni fonufan, iei ami oput Kot? Iei minne, are emon a mochen chiechi ngeni fonufan, a fori pwe i emon chon oput Kot.” (Jemes 4:1-4)
Le muchuloon sopwun 3, Jemes a apasa pwe an Kot tipatchem a kinamwe me mosonoson.