Awal: Amek ara tḥekmeḍ ɣef yiwen s tmeẓẓuɣt deg wallen-is ma yella tesɛiḍ aẓru deg wallen-ik.
Yelha ma ldiɣ yid-wen akk Adlis Iqedsen ass-agi ṣbaḥ. Neḥemmel Adlis Iqedsen dagi di Refuge. Nettmeslay-d s waṭas ɣef yiswi-nneɣ am weɣref am wakken d aɣref (maximaliste) n tmussni (théologie) ed yedles (culture) – dɣa d aɣref ay d-yeldin adlis-a, ixeddem ccɣel n tudert-nnes akk n leqraya-nnes arma d lqaɛa, sakkin, iswi-nnes d aɛeqli n tudert-nneɣ akk ɣer tɣawsa ay t-id-yezzin, akken ad t-neḍfer s lferḥ.
Nekni d agdud i yettḥaraben s lqerb ɣef tidett d lxir d ccbaḥa, ɣef tmusni d tɣawsiwin n tmusni, ɣef tudert n tmusni d tmusni yelhan. Am wakken i d- teḍra d yal taɣawsa yelhan, taɣawsa- yagi yelhan — tayri- yagi n tidett d leɛqel — tettaweḍ- ed s lḥeṛma d lḥers.
Yiwen seg yixeṣṣaren-nni yella deg wayen ay d-yeqqar belli s lfeɛl aṭas i tmusni-nneɣ ad tezger lxir-nneɣ. Ssehlen ad tlemdeḍ deg kra n wayyuren —tikwal kra n tedqiqin — d acu ara yilin d ccɣel n tudert akken ad t-tessexdmeḍ. Xemmem ɣef lameṛ n Bulus yellan di Ifilibiyen 2:3, 4 .
“Ur xeddmet ara kra s lḥeṛma neɣ s lḥeṛma, meɛna s lḥeqq, ḥesbet wiyaḍ d imezwura n yiman- nwen.”
-Ifilibiyen 2:3.
Ssehlen ad d-nini wala ad t-nexdem, d tidet? Tussna teshel ugar n ṭṭaɛa. Tafrara-agi, Sidna Ɛisa iḥettem-aɣ ɣef yiwen n lḥers icudden ɣer waya: lḥers n tuɣalin d iɛessasen n lmunafiq, n uskasi n wiyaḍ s lqerb d yiman-nneɣ s lfeɛl, n usqerdec n yimelyunen n yidrimen s rreḥma, syen ad nessuter kra n yidulaṛen seg wid i ɣ-iḍelmen.
Muqel yid-i, ma tebɣiḍ, di Matta 7:1. Wa d awal n Arebbi iddaren.
“War ḥekkem ca, ḥima war ḥekmen ca, minzi s řḥukm i ɣa tᵉttwaḥekmem uca s lqis i ɣa tᵉttwaɛezřem, mayemmi tettwařid řeqcic i iǧan di tiṭṭ n umac, maca war tᵉttwařid ca i tcejjart i iǧan di tiṭṭ nnek? tiṭ-ik?A amnafeq, ssufɣeḍ-d uqbel aẓekka yellan di tiṭ-ik, syenna ad twaliḍ mliḥ akken ad tekkseḍ axecciw yellan di tiṭ n gma-k.
“Ur ttaken ara i yiqjan ayen yellan d imqeddes, ur ţţaǧǧat ara lmerǧan-nwen zdat n yilefḍan, iwakken ur ten-ḍeggren ara ddaw iḍarren-nsen, ur d-zzin ara ad k-id-sbedden.”
-Matta 7:1-6.
Akka i tkemmel leqraya n Wawal n Rebbi; ad t-yaru deg ulawen-nneɣ s liman.
Yettnerni & Yeqqim Nekk ttwaliɣ belli Sidna Ɛisa ad yesɛu snat n tɣawsiwin ara d-yeḍrun deg-neɣ s weḥric-agi n lewṣayat-is:
Tamezwarut, yebɣa a ɣ- nerreḥ akken a neqqim deg umkan n lqaḍi. Yebɣa ad nḥerrek ɣef ddnub-nneɣ, ɣef lḥeṛma-nneɣ n nnif, ɣef lḥif-nneɣ n tɣellist. Netta ixs ad nḥaseb ixef nneɣ s lḥeqq, u s waya ad nḥekkem ad neqqim deg umkan n lqaḍi. Yebɣa ad nwali belli amur ameqran seg lḥeqq n wemdan d axeddim n lḥeqq, d lmunafiq n lxir. Yebɣa ad nḥebbes zdat n tqeddist-is igerrzen uqbel ad neɛreḍ ad nḥettem lǧar-nneɣ ɣef lbaṭel-nsen.
Maca wis sin, ar taggara n wedlis, yerna ahat s kra n tmeẓẓuɣt, Sidi amzun yebɣa aselmed-is ad yessiweḍ daɣen ifassen-nneɣ akken ad nezmir s tidet ad nekkes tiɣawsiwin seg wallen n gma-tneɣ.
Yebɣa a nezmer a neḥkem s lḥeqq d lḥeqq yerna s tmusni d leɛqel d lḥir. Yenna-t-id dinna kan deg ayat wis xemsa—kkset aẓekka-nni seg wallen-nwen, syenna ad tzemreḍ ad twaliḍ mliḥ akken ad tekkseḍ aẓekka-nni seg wallen n gma-k. Ihi, tukksa n tɣawsiwin d ṣṣenf n uxeddim s tɣawsiwin n tɣawsiwin. Ihi ilaq ad nḥerrek akken ad neqqim d iɛewwiqen.
Tikli deg uḍris Tamezwarut i bɣiɣ ad xedmeɣ d akken ad dduɣ deg tmenḍawt-agi s tɣawla, yerna ad sɛuɣ iswi kan ad fehmeɣ d acu i d-yenna Sidi uqbel ad nesteqsi amek ara t-neḍfer d wamek ara yili lḥeqq-nni yerna ur t-id-yettban ara. Ihi, seg ayat 1, Ɛisa yenna-d:
“Ur ḥekmet ara fell-awen, iwakken ur kkun-ḥekmen ara.”
-Matta 7:13.
Yella kra deg uqqim deg umkan n lqaḍi i d-ineɛreḍ lḥeqq. Aya d ayen yelhan yerna d ayen yelhan, mačči akka ? Nessutur aya s lḥeqq seg lqaḍiyen-nneɣ imdanen s timmad-nsen di ccṛeɛ n yemdanen. Mi ara d-tessuffeɣ ccṛeɛ n tɣiwant lqanun, lqanun-nni yeldi i lḥeqq d uskazal.
Maca ugar n waya—lqaḍi s timmad-is yeldi i lḥeqq d uskasi. D aya ay ɣef ay nesɛa tiɣriwin n usseḍru, amedya, i yiɛessasen n ccṛeɛ. Ilaq ad nissin ṣṣifa n wergaz-agi uqbel ad t-nefk ad iḥaseb ṣṣifa n yergazen nniḍen. Ilaq a nissin leɛqel n wergaz- agi uqbel a t- nefk ad iḥaseb di temsal i gḥwaǧen leɛqel ameqran.
Ihi Ɛisa iweṣṣa-yaɣ: Ma tebɣiḍ aţ-ţiliḍ d lqaḍi, ḥadret iman-nwen. Ad t-id-tḥekmeḍ. Yerna syen, di ayat wis 2, yefka-yaɣ-d lqima s wayes ara ḥekmen wid ara iɛeddin ɣef lqaḍi:
“Minzi s řḥukm i ɣa tᵉṭṭfem ad kenniw ḥekmen u s lqis i ɣa tᵉtteggem ad kenniw tᵉttwaḥkem.”
-Matta 7:23.
Ad naweḍ ɣer lqanun n wureɣ deg ayat wis 12 n wedlis-agi, anda i ɣ-d-yenna Ɛisa, “...ayen tebɣam ad wen-xedmen wiyaḍ, xedmet-it ula d nitni, axaṭer d wagi i d ccaria d inabiyen.”
Ayen i d- yenna Ɛisa dagi di ayat wis 2, d lqanun n wureɣ i gţwaxedmen akken ad ḥekmen.