Bualu bua muoyo udi bu lupepele tudi ne bua kudipuekesha kumpala kua Nzambi ne kutumikila disua diende.
Yakobo udi utuadija tshitupa tshipiatshipia, kadi tshiena bualu tshidi tshilamakaja mu nshapita 4 ne 5 ntshia budipuekeshi. Ditabuja dilelela didi dilumbuluisha lutambishi pa kudipuekesha kumpala kua Nzambi. Mu 4:1-12, Yakobo udi wakula bua dijinga dia kuikala ne budipuekeshi bua kujikija bilumbu ne kuikala ne malanda mimpe. Mpindieu udi upingana ku tshiena-bualu tshia budipuekeshi pa bidi bitangila matuku atshilualua. Udi uluisha nyuma wa lutambishi uvuaye mumone munkatshi mua ekeleziya. Nansha bantu aba badi bamba mudibu bamanye Kilisto, bakadi ne lungenyi lua pa buloba ludi mupostolo Yone ubikila ne “lutambishi lua muoyo” (1 Yone 2. 15). Bavua balongolola malu kabayi bela meji bua lufu luabu ne bumfumu bua Nzambi to. Anu bu muntu mubanji wa mu lusumuinu lua Yezu, bavua bamba ne: “Nengise mayeba manene bua kulamina bintu bianyi,” ne “Nengambile anyima wanyi ne: ‘Muoyo wanyi, udi ne bintu bia bungi binudi balamike bua bidimu bia bungi bidi bilua, wikishe, dia, unua, wikale ne disanka.’” “Kadi Nzambi wakamuambila ne: ‘Wewe mupote, udi ulomba muoyo webe butuku ebu, ne tshiudi ne bua kuikala natshi katataka; udi mulongolola anyi?’” ( Luka 12:19-20 ).
James udi uleja malu anayi:
1. Muoyo udi bu lupepele. Bidi biumvuija malu asatu:
A. Muoyo udi mutekete. Yakobo udi ufunda ne (4:13-14a), “Luayi mpindieu, nuenu badi bamba ne: ‘Lelu anyi malaba netuye mu tshimenga etshi, netuenzemu tshidimu tshijima, netuenze mudimu ne netupete makuta.’ Kadi kanuena bamanye muikala nsombelu wenu malaba to.” Anyi mvese udi mua kuikala wamba ne: “Kuena mumanye tshienzeka makelela to.” Katuena nansha bamanye tshikala mua kuenzeka mu minite dikumi kunyima kua mpindieu to, nansha malaba anyi tshidimu tshidi tshilua! Bangenda-mushinga aba bavua bela meji ne lutambishi luonso ne: bavua mua kujuka malaba, ne: bavua mua kufika mu tshimenga bimpe, ne: mudimu wabu wa bungenda-mushinga uvua ne bua kuenda bimpe mu tshidimu tshimue, ne muntu nansha umue kavua mua kubanyenga makuta abu to. Bavua bela meji bua malu onso aa avua atangila matuku atshilualua avua kaayi mamanyike avuabu kabayi mua kukokesha ne kabayi mua kujadika bualu ebu to!
Anu mumvua muambe, nsonga udi ne makanda a mubidi mimpe munkatshi muetu udi mua kuikala mufue bipepele padi butuku bufika. Kudi mishindu ya bungi ya lufu mipepele ne kayiyi mitekemene! Musangu mukuabu ngakenza madilu a muana wa bakaji wa bidimu 11 uvua muele mbila kudi mamuende bua mutu uvua umusama. Mamuende wakamuambila bua aye kulala panshi. Wakalala panshi ne kufuaye bua disama dia buongo. Tuvua bamanye bansongalume babidi bavua benza mudimu ne Campus Crusade. Bakaya mu dikisha dia ku ndekelu kua lumingu. Pavuaye upatuka mu tshina tshia mâyi a kapia mu nzubu wabu wa tshilala benyi, uvua ne tshiji ne wakakuluka, kututaye mutu wende ku muelelu kua tshina tshia mâyi. Kavua muanji kupatuka mu koma to. Mu dia lumingu dikuabu mu mapingaja bidimu bikese bishale ebi, muntu mukuabu wa bidimu makumi asatu uvua mubuele muaba eu uvua usukula neje. Mukajende wakatangila pa dididishi ne kumumonaye mulale panshi, mufue bua disama dia mutshima.
Musangu eu kabidi, udi mua kuamba ne: kuela meji bua malu a mushindu eu nkubi ne kudi kubungamija. Tshiena nkuambila bua kuikala ne lungenyi lua malu aa to. Kadi shi kuyi wela meji nansha kakese bua bualu buabu, kuakuikala ne muoyo mu dieyemena diakane kudi Nzambi to. Neulongolole malu ne lutambishi luonso ne neutungunuke ne nsombelu webe bienze anu bu ne: neushale nsonga ne makanda a mubidi kashidi. Yakobo udi wamba (4:16) ne, “kuditumbisha kua nunku kudi kubi.”
B. Muoyo udi muipi. Lupepele ludi ne muoyo muipi. Udi umona lupuishi musangu umue ne kunyima kua minite mikese ludi lujika. Udi umona luya lupatuka mu dikopo diebe dia kafe ne mu tusunsa tukese, ludi lujimina mu lupepele. Muoyo udi nanku.
Mu Musambu wa 90 , Mose udi udila bua mudi muoyo muipi. Udi ufuanyikija muoyo ne bisonsa bia mu mpata bidi bitoloka mu dinda ne dilolo, bimane kujimina mu munya mukole. Udi ufunda (90. 10) ne, “Bua matuku a muoyo wetu, adi ne bidimu makumi muanda mutekete, anyi bua bukole, bidimu makumi muanda mukulu, kadi lutambishi luabu ludi anu mudimu mukole ne kanyinganyinga, bualu bua mu katupa kîpi emu bidi bijika ne tudi tumbuka.” Nansha wewe ne muoyo too ne ku bidimu lukama, muoyo udi upita lukasa be! Mulunda wanyi mukuabu udi wamba ne: muoyo udi anu bu muvungu wa dibeji dia ku nzubu wa tshilala benyi—paudi wenda usemena pabuipi ne ndekelu, udi uya lubilu!” Udi mua kuikala kuyi uditatshisha bua tshifuanyikiji etshi, kadi mbulelela!
Ke bualu kayi Mose udi usambila (90. 12), “Nunku utulongeshe bua kubala matuku etu, bua tuetu kukupesha mutshima wa meji, anu Nzambi ke udi mua kumpesha meji andi nawu dijinga bua kupitshisha matuku au bimpe mu butoke bua tshiendelele.
C. Lufu ludi bushuwa. Bibalo bya lufu i biyampe bininge. Muntu umue pa umue udi ufua.” Udi mua kuela meji ne: bualu lufu kaluena anu mua kuenzeka to, kadi ludi anu lua bushuwa, ne ludi mua kuenzeka dîba kayi dionso, ne muntu yonso udi ne bua kuimana kumpala kua Nzambi bua kulumbuluishibua, muntu yonso udi mua kuikala ne dijinga dikole dia kumanya mua kuenza malu makane ne Nzambi ne batungunuka ne kuikala ne muoyo bienze anu bu ne: nebashale ne muoyo kashidi. badi benda mu mayi, ne bapatuka ku tshiibi bua kuenza midimu yabu ya ku dituku ne ku dituku kabayi batua mpala kumpala kua Nzambi ne banyingalala bua mpekatu yabu bidi bikemesha!