Haʻiʻōlelo: Kala ʻana i ke kanahikukūmāhiku
1. He pono Karistiano maoli ke kala ʻana.
E noʻonoʻo i kēia mau ʻōlelo mai nā lehelehe o ko kākou Haku:
"Mai hoʻohewa, a ʻaʻole ʻoukou e hoʻohewa ʻia. Mai hoʻohewa, a ʻaʻole ʻoukou e hoʻohewa ʻia. E kala aku, a e kala ʻia ʻoukou" (Luka 6:37).
Ma ka Haʻiʻōlelo ma ka Mauna, ua ʻōlelo maopopo ʻo Iesū:
"No ka mea, inā ʻoukou e kala aku i ka hewa o kānaka iā ʻoukou, e kala mai nō hoʻi ko ʻoukou Makua lani iā ​​ʻoukou. Akā, inā ʻaʻole ʻoukou e kala aku i ka hewa o kānaka, ʻaʻole e kala mai ko ʻoukou Makua i ko ʻoukou hewa" (Mataio 6:14-15).
Ua hoʻokomo ʻo Paulo i ke kala ʻana i loko o kahi ʻano ʻokoʻa iki ma ʻEpeso 4:32:
"E lokomaikaʻi a e lokomaikaʻi kekahi i kekahi, e kala ana kekahi i kekahi, e like me kā ke Akua i kala mai ai iā ʻoukou ma o Kristo lā."
Ua ʻōlelo ʻo ia i kahi mea like loa ma Kolose 3:13:
"E hoʻomanawanui kekahi i kekahi, a e kala aku i nā mea a pau a ʻoukou e kūʻē ai kekahi i kekahi. E kala mai e like me kā Iēhova i kala mai ai iā ʻoukou."
I ka wā i kākau ai ʻo Petero (he kanaka i ʻike mai ka ʻike i ke kumukūʻai o ke kala ʻana) i kāna leka mua, ua hōʻuluʻulu ʻo ia penei: "Ma luna o nā mea a pau, e aloha nui kekahi i kekahi, no ka mea, ʻo ke aloha e uhi ana i nā hewa he nui." ʻO ia ka 1 Petero 4:8.
Aia kekahi ala ʻē aʻe e ʻōlelo ai, a ua hele mai ia mai ka "Mokuna Aloha" - 1 Korineto 13. I ka wehewehe ʻana i ka pono nui loa, ua haʻi aku ʻo Paulo "ʻaʻole mālama ke aloha ... i nā hewa" (1 Korineto 13:5). Pono kēlā ʻōlelo liʻiliʻi e nānā pono ʻia. ʻŌlelo ʻo Eugene Peterson (The Message) penei, "ʻAʻole mālama ke aloha ... i nā hewa o haʻi." ʻAʻole mālama ke aloha i nā helu no ka mea he hoʻomanaʻo maikaʻi ʻole ke aloha. Loaʻa iā ia kahi ala e poina ai i nā hewa o haʻi.
ʻO ka hope loa, loaʻa iā mākou ka ʻōlelo nui loa a hohonu loa e pili ana i kēia kumuhana ma ka Baibala holoʻokoʻa, ʻo ia ka laʻana maikaʻi loa, maʻemaʻe loa, a kiʻekiʻe loa o ke kala ʻana. I kona kau ʻia ʻana ma ke keʻa, i hoʻopaʻi ʻia e make e nā kānaka ʻino i hoʻolālā e pepehi iā ia, nāna i hoʻopuka i nā mea hōʻike wahaheʻe e hoʻāhewa iā ia, ʻoiai ʻo ia e nānā ana i ka lehulehu e uwē ana e hoʻohauʻoli i kona ʻeha, ʻo Iesū ke Keiki a ke Akua, ka Mea i ʻike ʻole i ka hewa, ʻo ke kanaka hala ʻole wale nō i hele i kēia honua i hōʻino ʻia e ka hewa, i kona mau manawa make ua ʻōlelo ʻo ia i nā ʻōlelo e kani mau nei i nā kenekulia: "E ka Makua, e kala mai iā lākou, no ka mea, ʻaʻole lākou i ʻike i kā lākou hana" (Luka 23:34). ʻO kēlā mau ʻōlelo hoʻoluhi he 11 e holoi i kā mākou mau kumu hoʻopunipuni a pau. Hōʻike lākou i ka palaualelo o ko mākou naʻau; haehae lākou i ka uhi o ko mākou huhū pono ʻole a hōʻike iā ia no kona ʻano. He nui o mākou e ʻōlelo nei, "Inā wale nō e hōʻike ka poʻe i hōʻeha iaʻu i kekahi mihi, kekahi kaumaha, a laila e kala aku paha wau iā lākou." Akā, no ka mea, ʻaʻole pinepine kēlā hana, hoʻohana mākou i kēlā ma ke ʻano he kumu e hoʻomau ai i ko mākou ʻawaʻawa, ko mākou huhū, a me ko mākou makemake e hoʻopaʻi.
E noʻonoʻo iā Iesū ma ke keʻa. ʻAʻohe mea i like me ke kaumaha. ʻOiai ʻo ia e ʻōlelo ana i kēlā mau ʻōlelo, ua ʻakaʻaka ka lehulehu, hoʻomāʻewaʻewa, hauʻoli, hoʻohenehene. ʻO ka poʻe i hele ma laila, ua hōʻino lākou iā ia. Ua hoʻohenehene lākou iā ia. "Inā ʻo ʻoe ke Aliʻi o ka ʻIseraʻela, e iho mai mai ke keʻa mai a e hoʻōla iā ʻoe iho." E akāka kākou i kēia manaʻo. I kona make ʻana, ua ʻoluʻolu loa ka poʻe nāna i pepehi iā ia. Ua holoi ʻo Pilato i kona mau lima mai ka hana haumia a pau. Ua inaina nā alakaʻi Iudaio iā ia me ka inaina nui a me ka noʻonoʻo ʻole. Ua hauʻoli lākou i ka ʻike ʻana iā ia e ʻeha ana a make. Aia ka hewa ma ka lewa i kēlā lā. Ua hana nā mana o ka pouli i kā lākou hana a e kokoke ana ke Keiki a ke Akua i loko o ka hale kupapaʻu. ʻAʻohe mea i ʻōlelo, "Ua hewa wau. He kuhihewa kēia. He poʻe naʻaupō mākou." Akā naʻe, ʻōlelo maila ʻo ia, "E ka Makua, e kala mai iā lākou, no ka mea, ʻaʻole lākou i ʻike i kā lākou hana."
ʻO ia ka mea pono a mākou e ʻōlelo ai inā e hahai mākou iā Iesū. Pono mākou e ʻōlelo aku i ka poʻe e hōʻeha pinepine mai iā mākou. Pono mākou e ʻōlelo aku i ka poʻe e hoʻouka mai iā mākou me ka manaʻo ʻole. Pono mākou e ʻōlelo aku i ka poʻe e hōʻeha wale mai iā mākou me ka noʻonoʻo ʻole. Pono kākou e ʻōlelo aku i ka poʻe kokoke loa iā kākou, i kā kākou kāne a wahine paha, i kā kākou mau keiki, i ko kākou mau mākua, i ko kākou mau hoaaloha, i ko kākou mau hoalauna, i ko kākou mau kaikunāne a me nā kaikuahine, i ko kākou mau hoa Kristiano.
2. He mea paʻakikī ke kala ʻana ma kekahi ʻāpana no ka mea ʻaʻole kākou e hoʻomaopopo pono iā ia.
I kēia manawa, pono e hoʻomaʻemaʻe i kekahi o nā manaʻo kuhihewa e pili ana i ke kala ʻana. Ma kekahi mau ʻano, ʻoi aku ka maʻalahi o ka ʻōlelo ʻana i ke ʻano o ke kala ʻana ma mua o ke ʻano o ia mea. He mea nui kēia mau manaʻo kuhihewa no ka mea i kekahi manawa ke ʻōlelo kākou ʻaʻole hiki iā kākou ke kala aku a ʻaʻole paha e kala aku, ke kamaʻilio nei kākou no kekahi mea ʻē aʻe ma mua o ke kala ʻana o ka Baibala. E ʻae mai iaʻu e papa inoa i kekahi mau mea ʻaʻole manaʻo ke kala ʻana:
ʻAʻole ia manaʻo e ʻae i ka mea a kekahi i hana ai.
ʻAʻole ia manaʻo e hoʻohālike ʻaʻole i hana ʻia ka hewa.
ʻAʻole ia manaʻo e hana i nā kumu no ka hana ʻino a haʻi.
ʻAʻole ia manaʻo e hoʻāpono i ka hewa i lilo ai ka hewa i mea emi iki.
ʻAʻole ia manaʻo e nānā ʻole i ka hana ʻino.
ʻAʻole ia manaʻo e hōʻole i ka hoʻāʻo ʻana o kekahi poʻe e hōʻeha iā ʻoe i nā manawa he nui.
ʻAʻole ia manaʻo e ʻae i nā poʻe ʻē aʻe e hele ma luna ou.
ʻAʻole ia manaʻo e hōʻole i ka hoʻopiʻi ʻana i ka wā i hana ʻia ai kahi hewa.
ʻAʻole ia manaʻo e hoʻopoina i ka hewa i hana ʻia.
ʻAʻole ia manaʻo e hoʻohālike ʻaʻole ʻoe i ʻeha.
ʻAʻole ia manaʻo e pono ʻoe e hoʻihoʻi i ka pilina i kona ʻano ma mua.
ʻAʻole ia manaʻo e pono ʻoe e lilo hou i mau hoaaloha maikaʻi loa.