|
Kauwhau: Te tikanga pono o te Kirihimete
"Kia whakakakahu a te Karaiti i a ia ki ō tātou kikokiko, he whenua e takahia ana e tātou. Āe, te ngākau mahaki mutunga kore! Ko te tango a te Karaiti i ō tātou kikokiko tētahi o ngā takahanga iti rawa o tōna whakaitinga. I whakaiti ia i a ia anō i roto i te takoto i roto i te kōpū o te wahine tapu, kaua i te whakairinga ki runga i te ripeka. Ehara i te mea ko te mate o te tangata, engari ko te Atua kia riro hei tangata, ko te mea whakamiharo o te ngākau mahaki." Koinei te momo kupu e tumanakohia ana kia rangona i te hāhi, engari ehara i te mea i te toa hokohoko. He mea whakamiharo ake, ko ngā kaitoi e waiata ana i a rātou ehara i te kaitoi Karaitiana, engari ko ngā whetu puoro rongonui kore whakapono. He mea whakamiharo i ia Hakihea, tae atu ki ngā whetu rongonui aroha ki a rātou anō, hara, kore whakapono e waiata ana i ngā kupu karakia ki a Ihu Karaiti! Ko te Take o te Wā? Engari i tēnei Kirihimete, e hiahia ana ahau ki te whakaaro i tētahi take motuhake ake mō te wā Kirihimete. Ko te kaupapa o te Kirihimete ehara i te mea ko te mahara noa i te Atua i riro hei tangata mā te whānautanga mai hei pēpi, engari ko te karakia ki te Atua nā taua mea. Ko te karakia ki a te Karaiti nā tōna whānautanga, ehara i te mea ko te whakaae noa ki te whānautanga o te Karaiti, koinei te tikanga pono o te Kirihimete. Te Karakia i roto i ngā Pūrongo Whānau Engari he aha te karakia? He maha ngā wā ka honoa e tātou te karakia ki te karakia Rātapu, ki tētahi teihana rānei i runga i te reo irirangi. E mōhio ana te nuinga o ngā Karaitiana me karakia rātou engari kāore i te tino mōhio me pēhea te karakia. I roto i ngā pūrongo Kirihimete e rua i kitea i roto i a Matiu 1-2 me Ruka 1:5-2:40, he tūranga matua te karakia. Ehara i te mea ko ngā waiata karakia anake te kaupapa o te Karaipiture (Waiata a Meri [Ruka. 1:46-55], Waiata a Hakaraia [Ruka. 1:67-79], Waiata a ngā Anahera [Ruka. 2:14], Waiata a Himiona [Ruka. 2:29-32]), engari e rua ngā kupu rerekē a Matiu rāua ko Ruka e whakamahia ana e rāua hei whakaahua i te momo karakia e puta ana i te Kirihimete tuatahi. Nā te mea kua whiriwhiria e te Paipera te kaupapa matua o te karakia i roto i te Kirihimete, me pērā anō hoki ngā Karaitiana. Mā te mārama ki te whakaahuatanga a Matiu rāua ko Ruka i te karakia i roto i ā rāua pūrongo Aranga, ka taea e ngā whakapono o ēnei rā te mārama ake me pēhea te karakia ki a te Karaiti i te Kirihimete, me ngā wā katoa o te tau. (1) Te Karakia hei Whakaiti i a Koe E puta ana i roto i a Matiu 2:2, 8, me te 11, ā, ko tōna tikanga he piko i a koe anō, he piko rānei i mua i tētahi atu. I ēnei rā, he uaua ki a tātou te mārama ki te hiranga o te piko. Ko te nuinga o tātou kāore rawa e takoto tapapa ki runga i te papa, ahakoa ka tūtaki ki tētahi Perehitini, ki tētahi mema rānei o te whānau Ariki. I ngā wā onamata, i honoa te whenua ki te paru, ki te mate, me te poke. He mahi iti te horoi waewae (Hoani 13:1-5). Ki te whakatakoto i te tinana katoa, tae atu ki te mata, ki runga i te mata paru i mua i te whakaatu a te tangata i te hiahia ki te whakaiti i a koe anō. I whakaae ia he nui rawa te tangata i mua i te kaikarakia, ko te whakautu tika anake ko te rite ki te paru. I te taenga mai o ngā Maki—tērā pea nō Papurona, ā, i mōhio pai ki te rangatiratanga (Rāna. 2:48; Matiu 2:1), ki te tamaiti a Ihu, e kī ana a Matiu "ka piko rātou ka koropiko ki a ia." Me pēhea te whakaiti i a koe anō Waihoki, e karangatia ana ngā Karaitiana i ēnei rā ki te karakia ki a te Karaiti mā te whakaiti i a rātou anō. E rua ngā huarahi matua e mahi ai ngā Karaitiana i tēnei: te inoi me te aroha ki ētahi atu. Ka ako te inoi i ngā whakapono ki te piko wairua ki te aroaro o te Ariki mā te whakamahara i a rātou ko ngā mea pai katoa nō te Atua (Hemi. 1:17), ā, pērā i te tamaiti ki te matua, me kawe e ngā Karaitiana ō rātou hiahia ki te Ariki (Hemi. 1:5; Ruka. 11:9-13). Ko te mahi tinana o te piko i te mahunga me te kati i ngā kanohi, ahakoa kāore e tika ana mō te inoi, ka āwhina i te whakatō i tēnei whakaaro karakia (Ruka. 8:13-14; Matiu. 6:5-9). Waihoki, ko te aroha ki ētahi atu, ina koa ko ngā hoa whakapono, ka whakamahara i te Karaitiana kia iti ake te whakaaro ki a ia anō, kia kite i ētahi atu me te aroha aroha rite tonu ki tā te Karaiti e kite nei i a rātou. I roto i ngā kupu a Paora ki ngā Piripai, "Kaua e meinga he mea i runga i te hiahia whaiaro, i te whakapehapeha rānei, engari me te ngākau papaku, me te whakaaro ko ētahi atu he nui ake i a koutou. Kaua e titiro ki ōna ake mea anake, engari me whakaaro ki ngā mea a ētahi atu. Kia kotahi te whakaaro i roto i a koutou, koia anō kei roto i a Karaiti Ihu: Ahakoa i a ia te āhua o te Atua, kihai i whakaaro ia he mea hei pupuri i te ōritetanga ki te Atua; engari i whakaparahako i a ia anō, i a ia e mau ana ki te āhua o te pononga, i te whānautanga mai i roto i te āhua o te tangata." Piripai 2:3-7 Ina aroha tātou ki te mahi ki ētahi atu, ka ora tātou i te kōrero o te Kirihimete. Pērā i te whakaiti a te Karaiti i a ia anō ki te aroha ki ētahi atu, ka taea hoki e tātou te karakia ki te Atua mā te whai i tēnei aroha ngākau papaku ki te hunga e karapoti ana i a tātou. I tēnei Kirihimete, whakatōkia te karakia ki roto i tō wā hararei mā te ārahi i tō whānau ki te inoi auau. Whakaakona āu tamariki ki te inoi ki te Atua mō ō rātou ake hiahia, me ngā matea hoki o ētahi atu. Karakia i tēnei Hakihea mā te whakapau kaha ki te mahi ki ētahi atu me te ngākau papaku. Hei whānau, taka he kai mā te hoa noho e noho ana i te kāinga, mahi i tētahi minitatanga Karaitiana ā-rohe, tukuna he Pouaka Hu Kirihimete mā te Samaritan's Purse. Whakahonoretia te Kīngi whānau hou mā te whai i tōna ngākau mahaki. |